اخبار جعلی چند بار شما را فریب داده اند؟ - وبلاگ گربه شیشه ای

به گزارش وبلاگ گربه شیشه ای، این روزها با به روز و فعال تر شدن شبکه های اجتماعی و البته بحران هایی مثل کرونا، همه به نوعی خبرنگار و خبرسان شده اند. می نویسند و تحلیل می نمایند و نتیجه می گیرند! شما چقدر به صحت اخباری که به گوشتان می رسد اهمیت می دهید؟ برایتان پیش آمده است که برای اثبات حقیقی و یا جعلی بودن خبری تلاشی کنید؟ اگر پاسخ شما خیر است به شما می گوییم که در شیوه پذیرش و نشر اخبار تجدیدنظری کنید اما اگر پاسخ مثبت است، چگونه و از چه راهی این کار را انجام می دهید؟

خبرنگار وبلاگ گربه شیشه ای برای دریافت پاسخ این پرسش به سراغ مردم رفته و با آنها به گفت وگو نشسته است؛ آنچه در زیر می خوانید گزیده ای از این گفت وگوهاست؛ البته لازم به شرح است که این گفت وگوها پیش از شیوع ویروس کرونا در کشور صورت گرفته است.

اولین مصاحبه شونده دختر جوانی در مترو کرج است که احتمالا در حال رفتن به دانشگاه است. از او می پرسم که تا به امروز چند بار فریب اخبار جعلی را خورده است و از چه منبعی؟ می گوید: بله گول اخبار جعلی را خورده ام. بیشتر از شبکه های اجتماعی و فضای مجازی اخبار جعلی و دروغ شنیده ام.

در ادامه می گوید که شبکه های خبری خارجی را بیشتر از داخلی ها قبول دارد و اگر نسبت به صحت خبری شک داشته باشد درباره آن تحقیق می نماید.

این دختر جوان درباره اینکه چقدر آگاه شدن از جعلی بودن خبر در روحیه اش تاثیرگذار است؟ می گوید: بستگی به نوع خبر دارد که آن خبر چه چیزی باشد اگر مهم باشد بله تاثیر دارد.

دختر دیگری که 22 سال سن دارد و فارغ التحصیل مترجمی زبان عربی است، در پاسخ یه این پرسش که آیا تا به امروز فریب اخبار جعلی را خورده است؟ می گوید: بله ... زیاد اخبار جعلی شنیده ام و بیشتر هم در فضای مجازی بوده است.

او در ادامه می گوید: تا حدود زیادی معتقدم برای اطمینان از صحت اخبار باید خبرگزاری های رسمی را دنبال کنیم اما گاهی ممکن است سایت ها و یا منابعی که رسمی نیستند، خبرشان درست باشد.

از او می پرسم چگونه اخبار جعلی را تشخیص می دهد که در پاسخ می گوید: برای اطمینان از درستی خبر، چندین منبع را دنبال می کنم زیرا اگر خبری را از منبعی بخوانم و باور کنم و بعد تکذیب گردد، تاثیر بسیار بدی رویم می گذارد.

سراغ پسر جوانی می روم که روی سکویی کنار خیابان نشسته و سخت سرگرم تلفن همراهش است. وقتی درباره اخبار جعلی از او می پرسم کمی مکث می نماید و بعد می گوید که اصلا اخبار را دنبال نمی نماید و درست و یا جعلی بودن خبر برایش اهمیت چندانی ندارد؛ مگر اینکه خبر بسیار مهمی باشد که اگر خبرگزاری های رسمی تاییدش نمایند صحت خبر را می پذیرد.

تصمیم می گیرم برای دریافت پاسخ این پرسش به یکی از استادهای دانشگاهم زنگ بزنم که پاسخم را چنین می دهد: اخبار جعلی زیاد شنیده ام اما معتقدم که به وسیله پیگیری خبرگزاری های رسمی تا حدود زیادی می توان اخبار جعلی را تشخیص داد و به اخبار درست رسید.

این استاد دانشگاه تهران در پاسخ به این سوال که چگونه از صحت اخبار اطمینان می یابد؟ می گوید: از راه پیگیری پکیجی و دسته ای اخبار از درستی آن مطمئن می شوم؛ 10 تا رسانه مختلف را که ببینیم راست و دروغ خبر دستمان می آید.

او درباره تاثیر اخبار جعلی می گوید: اخبار دروغ بسیار اعصابم را بهم می ریزد و آشفته ام می نماید.

از دختری دانشجو که چادر به سر دارد سوال می کنم که خبرهای جعلی را بیشتر از چه منابعی می شنود؟ در پاسخ می گوید: قطعا بیشترین اخبار جعلی برای فضای مجازی است زیرا دستشان باز است و هر چه می خواهند می گویند.

او در ادامه راه تشخیص اخبار جعلی را پیگیری به وسیله تلویزیون و سایت های خبری موثق می داند و معتقد است که تشخیص خبر جعلی بسیار مهم است و تشخیص نادرست می تواند مشکلاتی را به وجود بیاورد.

مرد جوانی که به گفته خودش کارمند است و در حال رفتن به سر کار، در پاسخ به این سوال که تا به امروز برایش پیش آمده که گرفتار اخبار جعلی گردد؟ می گوید: بله پیش آمده و بیشتر در فضای مجازی بوده است.

از او می پرسم : چقدر معتقدید که باید به وسیله خبرگزاری های رسمی به اخبار دقیق رسید؟ در پاسخ می گوید: خیلی زیاد چون این روزها خبرها اثر زیادی روی جامعه می گذارند و اضافه می نماید: برای اینکه از صحت خبری که در فضای مجازی پیچیده و به سرعت بین مردم دست به دست می گردد اطمینان حاصل کنم، صبر می کنم تا منابعی که به آنها اطمینان دارم تاییدش نمایند.

وقتی از او درباره تاثیر اخبار جعلی می پرسم می گوید: من سعی می کنم هر خبری را که می شنوم اول از صحت آن مطمئن شوم تا اگر تکذیب شد ناراحتم نکند، اما از تاثیری که روی دوستانم می گذارد و باعث می گردد آنها ندانسته حرف هایی بزنند، بسیار ناراحت می شوم.

خانمی جوان درباره اخبار جعلی می گوید: من اخبار را پیگیری نمی کنم زیرا هر کسی هر چیزی که به نفعش است را منتشر می نماید و حقیقت اغلب پنهان می ماند. یک کتاب خواندم به اسم هنر شفاف اندیشیدن که در آن گفته بود پیگیری اخبار کاری بی فایده است.

آخرین کسی که برای تکمیل گزارش انتخاب می کنم دختری 24 ساله و دانشجو است و دیالوگ بین ما چنین شکل می گیرد:

ـ تا به امروز تجربه شنیدن خبری را داشته اید که بعد متوجه شوید، جعلی است؟

ـ بله؛ آخرین خبر نادرستی که شنیدم مربوط به هواپیمای اوکراینی بود.

ـ چقدر معتقدید که باید به وسیله خبرگزاری های رسمی به اخبار دقیق رسید؟

ـ راستش را بخواهید به نظر من خبرگزاری های رسمی داخلی خیلی مطالب را سانسور می نمایند و نمی گویند و منابع خارجی هم خیلی اغراق می نمایند؛ برای همین هیچکدام منبع خوبی نیستند. در نتیجه کلا خیلی پیگیر اخبار نیستم.

ـ اخبار جعلی چقدر روی شما تاثیر می گذارد؟

ـ خبر دروغ اعتماد را از بین می برد و مردم را به کلیت خبر و اطلاع رسانی بدبین می نماید.

این خانم جوان در انتها می گوید: تلویزیون اگر خبری جعلی انتشار بدهد چون معمولا تکذیبش نمی نماید کسی متوجه جعلی بودن آن نمی گردد اما در فضای مجازی اخبار جعلی به سرعت تکذیب می گردد و ما می فهمیم که آن خبر دروغ بوده است.